Licenciranje Business Central-a je jednostavno na prvi pogled, ali je puno detalja ispod površine. Većini kompanija potrebne su samo dve ili tri vrste licenci, a pogrešan izbor za neku grupu korisnika, tipično puna licenca za nekoga ko samo odobrava dokumente, najčešći je razlog preplaćivanja.
Ovaj vodič se zasniva na izdanju Dynamics 365 Licensing Guide-a iz septembra 2026. godine, u kom je Business Central online sada obrađen kao poglavlje objedinjenog vodiča. Cene namerno izostavljamo: razlikuju se od zemlje do zemlje i menjaju se. Poslednja Microsoftova promena cena Business Central-a stupila je na snagu 1. novembra 2025. i odnosi se na nove pretplate, a na postojeće pri prvoj obnovi nakon tog datuma.
Pregled vrsta licenci
| Licenca | Za koga je | Šta obuhvata |
|---|---|---|
| Essentials | Puni korisnici | Finansije, prodaja i CRM, nabavka, zalihe i magacin, projekti i osnovni HR |
| Premium | Puni korisnici kojima su potrebni servis ili proizvodnja | Sve iz Essentials licence, plus upravljanje servisom i proizvodnja |
| Team Members | Povremeni korisnici | Čitanje, izmena postojećih zapisa, odobravanja, ponude i evidencije vremena (videti ispod) |
| Device | Zajednički uređaj, poput kase ili magacinskog terminala | Ograničen pristup delu Business Central-a, bez mogućnosti punog korisnika |
| External Accountant | Vaš spoljni knjigovođa | Puna prava korišćenja osim podešavanja korisnika i administracije, najviše tri po tenantu kompanije |
Licence za pune korisnike i Team Members licence dodeljuju se imenovanim korisnicima: jedna osoba, jedna licenca, čak i ako se prijavljuje samo jednom nedeljno. Business Central online kupuje se preko Microsoft Cloud Solution Provider (CSP) partnera.
Za još dve vrste pristupa nije potrebna zasebna Business Central licenca:
- Microsoft 365 korisnici mogu da pregledaju Business Central zapise koje im kolege podele u Microsoft Teams-u, samo za čitanje, pod uslovom da tenant ima bar jednu Business Central licencu.
- Vaš partner može da vam pruža podršku putem delegirane administracije. Međutim, partnerski administratori ne mogu da pokreću redove poslova (job queues) niti da pružaju računovodstvene usluge; za to je potrebna External Accountant licenca.
Essentials ili Premium?
Premium izaberite samo ako koristite upravljanje servisom (servisni nalozi, servisni artikli, ugovori, planiranje i raspoređivanje) ili proizvodnju (proizvodni nalozi, proizvodne sastavnice, mašinski centri, planiranje kapaciteta i snabdevanja). Sve ostalo što je potrebno tipičnoj distributivnoj, trgovinskoj ili uslužnoj kompaniji nalazi se u Essentials licenci.
Pravilo na kom se kompanije često spotaknu odnosi se na kombinovanje ove dve licence. Essentials i Premium korisnici ne mogu da rade u istom okruženju: korisnik može da pristupi samo okruženju čije iskustvo (experience) pokriva njegova licenca. U praksi, ako vaše produkciono okruženje radi sa Premium iskustvom, svakom punom korisniku u njemu potrebna je Premium licenca. Kompanija može da koristi Essentials i Premium u odvojenim okruženjima na istom tenantu.
Šta Team Members zaista može
Team Members je licenca kojom se najviše uštedi, ali i ona koja se najčešće pogrešno tumači. Prema aktuelnom vodiču za licenciranje, Team Members korisnik može da:
- Čita sve u Business Central-u za šta ima dozvolu.
- Ažurira postojeće zapise i stavke, na primer postojećeg kupca, dobavljača ili artikal, ili datum dospeća na stavci knjige kupaca.
- Odobrava ili odbija zadatke iz toka odobravanja (workflow) koji su mu dodeljeni, za zapise kojima Team Members ima pristup.
- Kreira, menja i briše ponude za prodaju i nabavku.
- Menja sopstvene evidencije vremena radi odobravanja i održava sopstvene lične podatke.
- Koristi prava za Power Apps i Power Automate koja dolaze uz Dynamics 365 licencu.
Jednako je važno šta ne može: da kreira nove kupce, dobavljače ili artikle, niti porudžbine i fakture. Za sve što nije na gornjoj listi potrebna je puna licenca. Ova ograničenja sprovodi sam proizvod: prava iz Team Members licence imaju prednost nad skupovima dozvola, čak i nad SUPER, pa ni izdašan skup dozvola ne pretvara Team Members korisnika u punog korisnika.
Odobravaoci, menadžeri koji uglavnom čitaju izveštaje i zaposleni koji povremeno ažuriraju zapise obično su Team Members korisnici, a ne puni korisnici.
Okruženja i skladište
Svaki Business Central online tenant obuhvata:
- Jedno produkciono i tri sandbox okruženja.
- Prostor za skladištenje baze od 80 GB po tenantu, plus 3 GB za svakog Essentials korisnika, 5 GB za svakog Premium korisnika i 1,5 GB za svaku Device licencu, koji se zbirno deli na nivou celog tenanta.
Ako vam treba više, dodatak Additional Environment donosi još jedno produkciono i još tri sandbox okruženja sa 4 GB prostora za skladištenje, a dodaci Database Capacity prodaju se u paketima od 1 GB i 100 GB. Prekoračenje skladišta ne zaustavlja transakcije, ali blokira kreiranje i kopiranje okruženja dok ne oslobodite prostor ili ne kupite dodatni.
Skladište često raste zbog logova, istorije izmena i priloga, pa periodično čišćenje može da odloži potrebu za dodatnim kapacitetom.
Copilot i agenti
Copilot u Business Central-u je uključen u Essentials i Premium bez dodatnih troškova. Microsoft napominje da bi kasnije mogla da budu uvedena ograničenja fer korišćenja ili naplata. Agenti, poput Sales Order Agent-a i Payables Agent-a, su druga priča: za njih su potrebni Business Central licenca i Copilot Credits, koji se prodaju zasebno, po modelu plaćanja po potrošnji (pay-as-you-go) ili u unapred plaćenim paketima.
Gde kompanije preplaćuju
- Pune licence za odobravaoce i povremene korisnike koje bi Team Members licenca u potpunosti pokrila.
- Premium za sve, iako niko ne koristi upravljanje servisom ili proizvodnju.
- Licence za ljude koji su otišli iz kompanije, a koje su i dalje dodeljene i i dalje se obnavljaju.
- Dodatno skladište kupljeno prerano, kada bi čišćenje logova i istorije oslobodilo dovoljno prostora.
Pregled licenci pre svake obnove otkriva sva četiri slučaja. To je prvo što proveravamo kada kompanija prebaci licenciranje Business Central-a kod nas.
Ukratko o on-premises varijanti
Business Central on-premises licencira se zasebno, kao trajne licence uz enhancement plan ili kao mesečne pretplate. Kod on-premises varijante, Essentials i Premium uopšte ne mogu da se kombinuju: prelazak na Premium znači prelazak svih punih korisnika. Kupci sa online pretplatom imaju i pravo dvojne upotrebe (dual-use rights), odnosno pravo da instaliraju Business Central on-premises sve dok pretplata traje.
Kao Microsoft CSP partner prodajemo Dynamics 365 i Business Central licence i sprovodimo preglede licenci koji vam pokazuju gde su uštede, uključujući i situacije kada ih nema.
Izvori
- Microsoft: Vodič za licenciranje Dynamics 365 (izdanje iz septembra 2026; poglavlje o Business Central-u, odeljci o Team Members licenci i kapacitetu)
- Microsoft Learn: Licenciranje u Business Central-u
- Microsoft Learn: Pristup Business Central-u sa Microsoft 365 licencom
- Microsoft Learn: Pristup delegiranog administratora
- Microsoft Learn: Copilot u Business Central-u: česta pitanja
- Microsoft: Promene cena Business Central-a od novembra 2025.
Autor
Stefan Šošić
Suosnivač i CEO, BCILITY · Microsoft MVP
Stefan je suosnivač BCILITY-ja i Microsoft MVP. Na svom blogu piše o razvoju za Business Central, performansama AL koda, telemetriji i AppSource-u.
